Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Kaliszu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 czerwca 2023 r.

Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Stanisław Pilarczyk

Protokolant: sekr.sądowy Anna Sobańska

po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2023 r. w Kaliszu

odwołań P. S.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.

z dnia 6 kwietnia 2022 r. Nr (...)

z dnia 30 stycznia 2023 r. Nr (...)

w sprawie P. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.

o prawo do dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego oraz w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy na dalszy okres i wypłaty świadczenia

Oddala odwołania.

Sędzia Stanisław Pilarczyk

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 kwietnia 2022 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w O., na podstawie ustawy z dnia 9 stycznia 2022 roku o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów, odmówił P. S. prawa do dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego, gdyż w dacie przyznawania tego świadczenia odwołujący nie był uprawniony do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Natomiast decyzją z dnia 30 stycznia 2023 roku organ rentowy odmówił P. S. wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy na dalszy okres oraz wypłaty świadczenia, gdyż odwołujący, pomimo wezwania, nie przedłożył zaświadczenia o stanie zdrowia OL-9.

Odwołanie od powyższych decyzji wniósł P. S., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji z dnia 6 kwietnia 2022 roku, a odnośnie decyzji z dnia 30 stycznia 2023 roku odwołujący podniósł, iż domaga się wypłaty świadczenia rentowego na dalszy okres 11 miesięcy i nie ma on obowiązku składania dalszych dokumentów.

Organ rentowy, w odpowiedziach na odwołania, wniósł o ich oddalenie.

Sąd Okręgowy zważył co następuje

P. S. urodził się (...). Do dnia 30 września 2021 roku był on uprawniony do pobierania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

(dowód – decyzja organu rentowego z dnia 16 kwietnia 2021 roku – akta rentowe)

Odwołujący złożył odwołanie od decyzji organu rentowego z dnia 16 kwietnia 2021 roku, podnosząc, iż organ rentowy arbitralnie ustalił, iż jego całkowita niezdolność do pracy trwa jedynie do dnia 30 września 2021 roku. Sąd Okręgowy w Kaliszu, po przeprowadzeniu postępowania, w tym po zasięgnięciu opinii biegłych lekarzy kardiologa-internisty, psychiatry, psychologa, wyrokiem z dnia 15 czerwca 2022 roku, oddalił odwołanie P. S., ustalając, iż po dniu 30 września 2021 roku nie jest on całkowicie niezdolny co pracy, a więc nie ma prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy na dalszy okres po tym dniu.

(dowód – wyrok Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 15 czerwca 2022 roku z uzasadnieniem – akta sprawy VU 604/21 Sądu Okręgowego w Kaliszu)

Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2023 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację P. S. od wyroku Sadu Okręgowego w Kaliszu z dnia 15 czerwca 2022 roku.

(dowód – wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 20 stycznia 2023 roku wraz z uzasadnieniem – akta sprawy VU 604/21 Sądu Okręgowego w Kaliszu)

Decyzją z dnia 24 października 2022 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w O., przyznał odwołującemu prawo do emerytury począwszy od dnia 1 października 2022 roku.

(dowód – decyzja organu rentowego – akta rentowe)

Pismem z dnia 17 grudnia 2022 roku odwołujący P. S. wniósł o ustalenie mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy na dalszy okres od października 2021 roku do sierpnia 2022 roku.

(dowód – pismo odwołującego – akta rentowe)

Organ rentowy, w odpowiedzi na wniosek P. S., zawarty w piśmie z dnia 17 grudnia 2022 roku, zobowiązał go do przedłożenia, w terminie 14 dni, niezbędnych dokumentów, ponieważ we wniosku o rentę brakowało zaświadczenia o stanie zdrowia OL-9 i oświadczeń w sprawie długoterminowego ERO, pod rygorem odmowy wszczęcia postępowania.

(dowód – pismo organu rentowego z dnia 29 grudnia 2022 roku – akta rentowe)

P. S. nie przedłożył organowi rentowemu żądanych dokumentów.

(dowód – pismo odwołującego z dnia 3 stycznia 2023 roku złożone w organie rentowym w dniu 19 stycznia 2023 roku, a przesłane w dniu 18 stycznia 2023 roku – akta rentowe; zeznania odwołującego z dnia 20 czerwca 2023 roku [00:00:41][00:39:42])

Odwołania P. S. nie zasługują na uwzględnienie.

Spór w przedmiotowej sprawie koncentrował się wokół prawidłowości odmowy przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wszczęcia postępowania w sprawie przyznania P. S. renty z powodu niezdolności do pracy nadal od 1 października 2021roku do 31 sierpnia 2022 roku z uwagi na niezłożenie przez odwołującego zaświadczenia o stanie zdrowia OL-9 i oświadczenia w sprawie długoterminowego ERO i odmowie przyznania dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego.

Przewodnią zasadą postępowań decyzyjnych w sprawach przyznawania i wypłaty świadczeń jest obciążenie zainteresowanych obowiązkiem dołączania do wniosku przedkładanego organowi rentowemu dowodów uzasadniających powstanie prawa do świadczenia. Stąd, organy rentowe nie mogą wykazywać bierności w sytuacjach, gdy wnioskodawcy nie przedkładają wszystkich dokumentów potrzebnych do ustalenia uprawnień świadczeniowych; są obowiązane do wskazywania braków, źródeł i sposobów uzyskania poszczególnych dowodów. Wniosek niekompletny podlega uzupełnieniu w trakcie postępowania decyzyjnego. Jeżeli więc zainteresowany nie przedłożył dowodów niezbędnych do ustalenia prawa do świadczenia, wykonawca zabezpieczenia społecznego wyznacza dodatkowy termin do ich przedstawienia. Powyższemu obowiązkowi organ rentowy sprostał, żądając w piśmie z 29 grudnia 2022 roku złożenia zaświadczenia o stanie zdrowia OL-9 i oświadczenia w sprawie długoterminowego ERO.

Zasada ta została wyrażona w art. 116 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 roku poz.504 t.j.), gdzie wskazano, że do wniosku w sprawie przyznania świadczeń powinny być dołączone dowody uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokości, określone w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. Do zbadania zasadności odmowy przez ZUS wszczęcia postępowania, konieczne jest zatem zbadanie czy żądane dokumenty były organowi rentowemu niezbędne do wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o przyznanie renty. Zgodnie bowiem z § 4 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 11 października 2011 roku postępowanie o świadczenia emerytalno -rentowe (Dz. U. z 2011 roku Nr 237, poz. 1412) jeżeli we wniosku nie zamieszczono danych lub nie dołączono dokumentów, które są niezbędne do jego rozpatrzenia, organ rentowy wzywa zainteresowanego do uzupełnienia wniosku w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia otrzymania wezwania z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania. Natomiast zgodnie z §10 cytowanego rozporządzenia zainteresowany zgłaszający wniosek rentę z tytułu niezdolności do pracy powinien dołączyć do wniosku dokumenty stwierdzające stan zdrowia.

Powyższe wskazuje zatem, że przed przystąpieniem przez organ rentowy do rozpoznania wniosku o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy, wnioskodawca musi złożyć zaświadczeni o stanie zdrowia OL-9 i oświadczenia w sprawie długoterminowego ERO.

Odwołujący nie złożył tych dokumentów.

W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2001 roku (II UKN 297/00, OSNP2002/23/577) podkreślono iż „Do wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy powinny być dołączone dowody uzasadniające prawo i wysokość tego świadczenia (art. 116 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), co oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy.”. Podobny pogląd wyraził Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 29 sierpnia 2019 roku (III AUa 122/19 Lex nr 2754710).

Natomiast w wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 16 października 2013 roku ( III AUa 646/13, Lex nr. 1388926) podniesiono, iż „Strona ubiegająca się o świadczenie powinna dołączyć do wniosku dowody uzasadniające prawo do dochodzonego świadczenia. W sytuacji kiedy brak jest właściwych i niezbędnych dokumentów, jako załączników wniosku o konkretne świadczenie – co uniemożliwia rozpoznanie wniosku, organ rentowy jest w prawie do wezwania strony o uzupełnienie wniosku, poprzez wskazanie konkretnych dokumentów, jakie należy przedstawić organowi rentowemu, przy jednoczesnym zakreśleniu stronie terminu do uzupełnienia wniosku nie krótszego aniżeli 14 dni od daty otrzymania wezwania z pouczeniem, że nie usuniecie tych braków spowoduje wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania.”.

W świetle cytowanych przepisów i stanowiska judykatury zaskarżona decyzja organu rentowego z dnia 30 stycznia 2023 roku odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 stycznia 2020 roku o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów (Dz. U. z 2022 roku poz. 2575 t.j.) dodatkowe roczne świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które w dniu 31 marca roku, w którym wypłacane jest dodatkowe roczne świadczenie pieniężne, mają prawo do:

1.  świadczeń, o których mowa w art. 2 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 29 maja 1974 roku o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2021 roku poz. 1656),

2.  świadczeń z ubezpieczenia emerytalno-rentowego, o których mowa w art. 18 pkt 1-4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2021 roku poz. 266, 1535 i 1621),

3.  świadczeń, o których mowa w art. 12 i art. 16 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2020 roku poz. 517 oraz z 2021 roku poz. 794),

4.  świadczeń, o których mowa w art. pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 roku poz. 586 i 2320),

5.  świadczeń, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, (...) Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, (...) Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 roku poz. 723 i 2320),

6.  emerytur i rent, o których mowa w art. 3 pkt 1-3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 roku poz. 291, 353, 794 i 1621),

7.  rent, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 6-8 oraz art. 49, art. 50 i art. 52 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2019 roku poz. 1205 oraz z 2021 roku poz. 1621),

8.  rent, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 i 4 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach (Dz. U. z 2020 roku poz. 984),

9.  renty socjalnej, o której mowa w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 roku o rencie socjalnej (Dz. U. z 2020 roku poz. 1300 oraz z 2021 roku poz. 1621),

10.  świadczenia przedemerytalnego i zasiłku przedemerytalnego, o którym mowa w ustawie z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. z 2020 roku poz. 1725 oraz z 2021 roku poz. 353),

11.  świadczenia, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 roku o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych (Dz. U. z 2020 roku poz. 684 oraz z 2021 roku poz. 794),

12.  renty strukturalnej, o której mowa w przepisach w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania „Renty strukturalne” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013,

13.  okresowej emerytury kapitałowej, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o emeryturach kapitałowych (Dz. U. z 2018 roku poz. 926),

14.  emerytury, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2018 roku poz. 1924 oraz z 2021 roku poz. 1621),

15.  świadczenia, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2009 roku o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. z 2018 roku poz. 128 oraz z 2021 roku poz. 1621),

16.  okresowej emerytury rolniczej, o której mowa w art. 15 ustawy z dnia 11 maja 2012 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 637 oraz z 2017 roku poz. 38),

17.  rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 roku o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2021 roku poz. 419 i 1621).

W niniejszej sprawie odwołujący P. S. na dzień 31 marca 2022 roku nie miał prawa do świadczeń, o których mowa w artykule 2 cytowanej ustawy z 9 stycznia 2022 roku, gdyż prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługiwało mu do 30 września 2021 roku, a prawo do emerytury od 1 października 2022 roku a więc również zaskarżona decyzja organu rentowego z 6 kwietnia 2022 roku odpowiada prawu.

W tych okolicznościach sąd nie miał podstaw do uwzględnienia odwołań P. S. i zmiany zaskarżonych decyzji organu rentowego. Z tych też względów Sąd orzekł o oddaleniu odwołań na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., zgodnie z sentencją wyroku.

Sędzia Stanisław Pilarczyk