Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Kaliszu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 listopada 2024 r.

Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Ewa Nowakowska

Protokolant: st.sekr.sądowy Alina Kędzia

po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. w Kaliszu

odwołania D. A.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.

z dnia 21 czerwca 2024 r. Nr (...)

z dnia 6 sierpnia 2024r. Nr (...)

w sprawie D. A.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.

o prawo do zwrotu nienależnie opłaconych składek

1.  Zmienia zaskarżone decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 21 czerwca 2024 r. znak (...) i z dnia 6 sierpnia 2024r. znak (...) w ten sposób, że zobowiązuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. do zwrotu na rzecz D. A. nadpłaconych składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie 40 808,90 ( czterdzieści tysięcy osiemset osiem 90/100) złotych.

2.  Zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. na rzecz D. A. kwotę 3 600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami od uprawomocnienia się wyroku.

Sędzia Ewa Nowakowska

UZASADNIENIE

Pismem z dnia 21.06.2024r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. odmówił D. A. wydanie decyzji w zakresie odmowy zwrotu nadpłaconych składek w kwocie 57 427,23zł z uwagi na przedawnienie, bo za moment wymagalności przyjęto dzień, w którym składki powinny zostać uiszczone. Wskazano przy tym, że nadpłatę w można zaliczyć na poczet bieżących składek i zwrócić kwotę 1 896,28zł.

Wobec zaskarżenia do sądu tej odmowy zawierającej władcze rozstrzygnięcie i potraktowanej jak decyzja organu rentowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych Odział w O. wydał w dniu 06.08.2024r. decyzję, w której odmówił D. A. zwrotu nienależnie opłaconych składek z uwagi na ich przedawnienie.

Odwołanie od obu tych decyzji wniosła do Sądu D. A. domagając się łącznego rozpoznania obu odwołań oraz zmiany decyzji i zwrotu nadpłaconych składek w kwocie 40.808,90zł, podnosząc, że nie uległy przedawnieniu, bo 5 letni okres przedawnienie biegnie dopiero od otrzymania zawiadomienia o którym mowa w art. 24 ust. 6b ustawy systemowej, czyli od 14 maja 2024 r. Nadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Organ rentowy także wnosząc o łączne rozpoznanie obu odwołań wniósł o ich oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd ustalił i zważył co następuje.

Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie są sporne.

Organ rentowy otrzymał od odwołującej się formularz z 14.12.2023r. wystawiony przez niemiecką instytucję ubezpieczeniową, z którego wynika, że

D. A. w okresie od 01.03.2002r. do 31.08.2009r. podlegała ustawodawstwu niemieckiemu. W związku z tym w dniu 20.03.2024r. sporządzono z urzędu korekty dokumentów rozliczeniowych za ten okres.

W dniu 16.04.2024r. odwołująca się wystąpiła do ZUS o informację o stanie konta płatnika składek. Pismem z dnia 14.05.2024r. ZUS Oddział w O. powiadomił ją o rozliczeniu wpłat, w którym podano, że na 14.05.2024r. ustalono nadpłatę na ubezpieczenia społeczne kwocie 41 813,91zł, na zdrowotne: 14 288,26zł i na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych: 2 839,56zł. Poinformowano jednocześnie, że prawo do zwrotu nadpłaty w kwocie 57 809,01zł uległo przedawnieniu i kwota ta może być tylko zaliczona na poczet bieżących należności, natomiast nadpłata w kwocie 1 132,72 zł może zostać zwrócona na wskazany numer rachunku bankowego.

Wnioskiem z 18.05.2024r.odwołująca się zwróciła się o zwrot nienależnie opłaconych składek.

Pismem z dnia 21.06.2024r. w odpowiedzi na wniosek z 22.05.2024r. o wydanie decyzji w zakresie odmowy zwrotu nadpłaconych składek organ rentowy poinformował o rozliczeniu konta na dzień 21.06.2024r., z którego wynika nadpłata składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 40 808,90zł, na zdrowotne: 15 677,02zł i na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych: 2 837,59 zł. Podano nadto, że organ nie ma możliwości wydania decyzji w zakresie odmowy zwrotu nadpłaconych składek, a nadpłatę w kwocie 1 896,28zł może zwrócić na rachunek bankowy lub zaliczyć na poczet bieżących należności.

Po wniesieniu odwołania od tego pisma z 21.06.2024r., które choć nie zostało nazwane decyzją, to zwierało arbitralne rozstrzygniecie – w dniu 06.08.2024r. organ rentowy jednak wydał decyzję odmawiającą zwrotu nienależnie opłaconych składek z powołaniem na ich przedawnienie. Zdaniem organu okres 5 lat liczy się od dnia, w którym należności stały się wymagalne. Za moment wymagalności przyjąć trzeba dzień, w którym składki powinny zostać uiszczone.

Kwestię wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie reguluje art.24 ust. 6a i następne ustawy z 13.10.1998r.o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2023 poz. 1251). Zgodnie z art. 24 ust. 6a – 6d ww. ustawy nienależnie opłacone składki podlegają zaliczeniu przez Zakład z urzędu na poczet zaległych lub bieżących składek, a w razie ich braku – na poczet przyszłych składek, chyba że płatnik składek złoży wniosek o zwrot składek, z zastrzeżeniem ust. 6c, 8 i 8d.

Stosownie do ust.6b w/w przepisu zakład zawiadamia płatnika składek o kwocie nienależnie opłaconych składek, które zgodnie z ust. 6a mogą być zwrócone, jeżeli kwota nienależnie opłaconych składek przekracza dziesięciokrotność kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zgodnie z ust.6c po stwierdzeniu, że składki zostały nienależnie opłacone, płatnik składek może złożyć wniosek o ich zwrot, a jak wynika z ust.6d. nienależnie opłacone składki podlegają zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wpływu wniosku, o którym mowa w ust. 6c.

Zwrot następuje w formie bezgotówkowej na rachunek bankowy płatnika składek zewidencjonowany na koncie płatnika składek. W przypadku braku płatnika składek nienależnie opłacone składki podlegają zwrotowi następcy prawnemu w terminie i na zasadach określonych dla płatnika składek.

Jak wyjaśnił pełnomocnik odwołującej się domaga się ona zwrotu nadpłaconych składek gdyż nie miałaby możliwości ich rozliczenia w inny sposób, jako że już nie podlega ubezpieczeniom społecznym w Polsce i pobiera emeryturę.

W myśl art. 24 ust. 6 g ww. ustawy nienależnie opłacone składki ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia:

1.  otrzymania zawiadomienia, o którym mowa w ust. 6b;

2.  opłacenia składek, w przypadku braku zawiadomienia, o którym mowa w ust. 6b.

Zgodnie ze stanowiskiem zwartym w wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 10 stycznia 2020 r. III AUa 619/19 przepisu art. 24 ust. 6g u.s.u.s. nie można wykładać w oderwaniu od treści przepisu art. 24 ust. 6b ustawy, który to przepis stanowi jednoznacznie, że zakład zawiadamia płatnika składek o kwocie nienależnie opłaconych składek, które zgodnie z ust. 6a mogą być zwrócone, chyba że nie przekraczają wysokości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Tak wykładnia gramatyczna, systemowa, jak i funkcjonalna, nie pozwala w związku z powyższym, na budowanie innego wniosku, niż ten, że przepis art. 24 ust. 6g pkt 2 u.s.u.s. odnosi się wyłącznie do tych składek, co do których z uwagi na wartość zakład nie ma obowiązku dokonywania zawiadomienia. Jedyną okolicznością zwalniającą organ od wysłania zawiadomienia jest wysokość składek podlegających zwrotowi, która nie przekracza wysokości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

Podzielając ten pogląd w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie doszło do przedawnienia nadpłaconych składek, gdyż odwołująca się po zawiadomieniu ZUS o podleganiu ubezpieczeniu w innym kraju została pismem z dnia 14.05.2021r. powiadomiona przez organ rentowy o rozliczeniu jej konta i o wysokości nadpłaty. Dopiero więc od tego czasu zaczął się bieg przedawnienia, a nie – jak to przyjął ZUS pod daty wymagalności składek.

Wobec powyższego zaskarżona decyzja podlegała zmianie i zgodnie z art. 477 ¹⁴ § 2 kpc orzeczono jak w pkt.1 wyroku.

Zawarte w pkt 2 wyroku orzeczenie o kosztach zastępstwa adwokackiego wynika z art. 98 par.1 kpc i 108 § 1 kpc oraz z § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800 ze zm.).

sędzia Ewa Nowakowska