Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Kaliszu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 grudnia 2024 r.

Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Ewa Nowakowska

Protokolant: st.sekr.sądowy Alina Kędzia

po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2024 r. w Kaliszu

odwołania M. C. (1)

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.

z dnia 5 lipca 2024 r. Nr (...)

w sprawie M. C. (1)

przy udziale M. C. (2)

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.

o ustalenie okresu podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu

Zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 5 lipca 2024 r. znak (...) w ten sposób, że ustala, iż M. C. (1) jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność u płatnika składek (...) M. C. (2) podlega dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 22 lipca 2023r.

Sędzia Ewa Nowakowska

Sygn. akt VU 747/24

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 05.07.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. ustalił, iż M. C. (1) jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność u płatnika składek (...) M. C. (2) podlega dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 15.02.2024r. to jest od daty wpływu jej zgłoszenia do tego ubezpieczenia (mimo, że wskazano w zgłoszeniu datę początkową podlegania od 22.07.2023r.)

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła do Sądu M. C. (1) domagając się jej zmiany i ustalenia podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od 22.07.2023r. nieprzerwanie, gdyż u płatnika podlegała ubezpieczeniu pracowniczemu jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego i tylko przez błąd księgowej nie dokonano zmiany kodu ubezpieczenia, natomiast nieprzerwanie opłacano pełne składki na wszystkie rodzaje ubezpieczeń.

Płatnik składek M. C. (2) wniósł o uwzględnienie odwołania.

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania

Sąd ustalił i zważył co następuje.

M. C. (1) urodzona (...) jest z zawodu technikiem usług kosmetycznych oraz posiada licencjat z dziedziny finansów i rachunkowości.

W okresie od 23.08.2016r. do 06.03.2018r. pozostawała w zatrudnieniu, od 02.04.2019r. do 26.04.2023r. prowadziła własną działalność gospodarczą a od 06.07.2023r. zatrudniona była jako pracownik u płatnika składek MatiCar M. C. (2) jako pracownik biurowy, w wymiarze pełnego etatu i z wynagrodzeniem 8322zł brutto. W dniu 21.07.2023r. odwołująca się i płatnik zawarli porozumienie, że z tym dniem umowa o pracę ulega rozwiązaniu. Następnego dnia – 22.07.2023r. odwołująca się zawarła związek małżeński z M. C. (2).

( dowód- akta osobowe odwołującej się)

Mąż odwołującej się – M. C. (2) prowadzi wysoko dochodową działalność związaną z usuwaniem drobnych wgnieceń karoserii samochodowych metodą prostowania blachy (bez potrzeby lakierowania). Częściowo wykonuje te prace jako podwykonawca dużych firm w Polsce i we Włoszech. Z uwagi na częste nieobecności w miejscu zamieszkania potrzebna była mu osoba do prowadzenia spraw administracyjnych, przyjmowania zamówień krajowych, dokonywania wycen, umawiania terminów aby zapewnić front robót na czas powrotu. W tym celu zaangażował przyszłą żonę z dniem 07 lipca 2023r. kiedy to potrzeba jej pomocy stała się pilna. Docelowo traktował przyszłą żonę jak osobę, która będzie z nim współpracować na stałe. Po ślubie odwołująca się wykonywała te same czynności na rzecz płatnika składek jakie wykonywała jako jego pracownik. Wolą płatnika składek było podleganie przez jego żonę ubezpieczeniom społecznym w pełnym zakresie na takich samych zasadach finansowych jak dotychczas. Co od podstawy wymiaru składek zadeklarował ją w podwójnej wysokości przewidzianej jako minimalna dla osób prowadzących działalność gospodarczą (8 320zł), by była zbliżona do podstawy wynikającej z wynagrodzenia za pracę.

Rozwiązanie umowy o pracę z dniem 21.07.2023r. w związku ze zmianą tytułu ubezpieczenia podpowiedziała prowadząca obsługę księgową A. U.. Księgowa nie dokonała jednak wówczas wyrejestrowania odwołującej się z ubezpieczenia pracowniczego i zgłoszenia jej do ubezpieczenia z kodem osoby współpracującej 0511. Złożenia deklaracji wyrejestrowującej od 21.07.2023r. z ubezpieczenia pracowniczego i zgłaszającej do ubezpieczenia z tytułu współpracy od 22.07.2023r. dokonano dopiero w dniu 15 lutego 2024r. gdy M. C. (1) zaszła w ciążę, zaczęła korzystać ze zwolnień lekarskich i ujawnione zostało, że jako osoba współpracująca nie złożyła deklaracji dotyczącej podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.

W lipcu 2023r. księgowa dokonywała zmian organizacji biura w związku z rozwiązaniem współpracy z dotychczasową wspólniczką i dzieleniem z nią klientów, co spowodowało pewną dezorganizację.

(dowód – zeznania świadka A. U. [ 00:06-00:19] i M. C. (2) [00:20-00:41] nagranie rozprawy z 27.11.2024r.)

Składka należna od M. C. (1) obejmująca również ubezpieczenie chorobowe była opłacana nieprzerwanie od czasu zgłoszenia pracowniczego w prawidłowej wysokości, gdyż była taka sama w przypadku obu tytułów. Wartość składek opłacanych na konto M. C. (1) odpowiadała kwotowo należnym składkom z ubezpieczeń w pełnym zakresie należnych od zadeklarowanej podstawy dla osoby współpracującej.

(dowód – informacja ZUS z 22. 11.2024r.)

Sąd zważył co następuje:

Co do M. C. (1) nie zakwestionowano faktycznego wykonywania pracy na rzecz firmy męża ani na podstawie stosunku pracy, ani później, po zawarciu małżeństwa podlegania ubezpieczeniom społecznym jako osoby współpracującej. Mimo rozwiązania stosunku pracy na dzień przed datą zawarcia związku małżeńskiego płatnik nie złożył do ZUS właściwych deklaracji związanych ze zmianą tytułu podlegania ubezpieczeniom, ale nadal opłacał składki w dotychczasowej wysokości.

W związku ze zmianą tytułu ubezpieczenia społecznego od 22.07.2023r. nie powstał problem w kwestii ubezpieczenia emerytalnego, rentowego oraz wypadkowe, które co do obu tych tytułów jest obowiązkowe. Problem dotyczy jedynie ubezpieczenia chorobowego, które co do osoby współpracującej jest dobrowolne i wymaga złożenia deklaracji.

Zgodnie z art. 11 ust.1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009) obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu podlegają pracownicy, natomiast w myśl art. 11 ust.2 cyt. ustawy osoby współpracujące podlegają temu ubezpieczeniu na swój wniosek.

W myśl art. 14 w brzmieniu obowiązującym w spornym okresie, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe powstaje od daty określonej we wniosku, nie wcześniej jednak niż data zgłoszenia wniosku. Stosownie do ust.1a tego przepisu objęcie dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego w zgłoszeniu tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane w terminie określonym w art.36 ust.4 albo 4a. (w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego co do początku podlegania ubezpieczeniu chorobowemu, czy jego końcu, często wskazywano na wolę stron pozostawania w tym ubezpieczeniu. Jednoznacznie ze stanowiska doktryny i sądów wynika, iż sam tytuł obowiązku ubezpieczenia nie jest objęty wolą stron, co nie oznacza, że wola stron nie ma znaczenia czy zainteresowany chce pozostawać w systemie ubezpieczeń społecznych, czy też nie – szczególnie dotyczy to ubezpieczenia dobrowolnego.

Wprawdzie w orzecznictwie wskazuje się, że prawidłowe realizowanie zobowiązań przez płatnika składek obciąża go osobiście, co też co do zasady wyłącza możliwość powoływania się na błąd w działaniu osób trzecich (pełnomocnika, biura rachunkowego), jednakże w ocenie Sądu nie można tego poglądu traktować bez odstępstw. Należy bowiem mieć na względzie, że sformalizowanie procedur wymaganych przez organ rentowy jest tak skomplikowane, że wymusza korzystanie z pośrednictwa biur rachunkowych. Powszechne jest więc zjawisko, że osoby skupione na realizowaniu zadań związanych z prowadzoną działalnością powierzają sprawy urzędowe fachowym podmiotom. Osoby prowadzące działalność rzeczywiście odpowiadają za wybór podmiotu jakim się posługują, ale też nie można z góry wykluczać sytuacji gdy uchybienie popełnione przez biuro rachunkowe wynikało z okoliczności obiektywnych. W rozpoznawanej sprawie zaniedbanie biura pośredniczącego było oczywiste, ale płatnik ani nie miał wpływu na naruszenie proceduralne, które popełniło biuro rachunkowe ani nie miał o nim wiedzy przekonany przez kilka miesięcy o skuteczności zgłoszenia. Opłacał składki stosownie do złożonych deklaracji w przekonaniu, że postępuje prawidłowo . Pozostawał w zaufaniu i do profesjonalnego biura księgowego oraz do organu rentowego.

W ocenie Sądu odmowa objęcia osoby współpracującej dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od daty bezpośrednio następującej po zmianie tytułu z pracowniczego na ubezpieczenie osoby współpracującej z racji zawarcia małżeństwa z płatnikiem (przy wykonywaniu jednakowej pracy w przypadku obu tytułów) udzielona przez organ mimo kontynuacji opłacania pełnych składek naruszałaby zasadę zaufania obywatela do organu rentowego. Odmowa ta dokonana była bowiem po wielu miesiącach sumiennego opłacania pełnych składek i to dopiero w momencie wystąpienia o świadczenie z ubezpieczenia chorobowego. Po stronie ZUS nie doszło do żadnego uszczerbku w zakresie składek, bo składki z tytułu pracowniczego i dla osoby współpracującej były w niniejszej sprawie jednakowe. Przyjmowano składki ubezpieczeniowe na ubezpieczenie chorobowe przez wiele miesięcy przed zgłoszeniem roszczenia do organu rentowego. Kontynuowanie wpłat pełnych, niezmienionych składek świadczy o woli kontynuowania podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. Odmowa objęciem ubezpieczeniem chorobowym od daty zmiany tytułu przy i odmowa realizowania zobowiązania po zaistnieniu ryzyka ubezpieczeniowego świadczyłaby o nieuprawnionej nierówności stron w relacji ubezpieczeniowej, o nadmiernym uprzywilejowaniu organu rentowego. Organ miałby bowiem prawo do pobierania składek bez tytułu w postaci zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia, a nie miałby obowiązku wypłaty świadczeń, przy czym nawet data poinformowania płatnika o jego sytuacji wynikałaby wyłącznie z czasu w jakim zwraca się do organu rentowego o świadczenie.

Stąd w okolicznościach niniejszej sprawy zasadne jest przyjęcie, iż odwołująca podlegała ubezpieczeniu chorobowemu od początku wykonywania współpracy, to jest już od 22.07.2023r.

Odwołanie jako zasadne podlegało więc uwzględnieniu i zgodnie z art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. orzeczono jak w wyroku.

Sędzia Ewa Nowakowska