Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Kaliszu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 stycznia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Ewa Nowakowska

Protokolant: st.sekr.sądowy Alina Kędzia

po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2025 r. w Kaliszu

odwołania S. W.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.

z dnia 11 września 2024 r. Nr (...)

w sprawie S. W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.

o rekompensatę z tytułu pracy w szczególnych warunkach

Zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 11 września 2024 r. znak (...) w ten sposób, że przyznaje S. W. przy emeryturze prawo do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach od (...).

Sędzia Ewa Nowakowska

Sygn. akt VU 1005/24

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11.09.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. przyznał S. W. emeryturę od 01.07.2024 r. czyli od miesiąca złożenia wniosku, ale odmówił mu przyznania prawa do rekompensaty z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych z uwagi na to, że nie udowodnił co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach, jako, że nie przedłożył właściwego świadectwa pracy.

W odwołaniu od tej decyzji S. W. domagał się przyznania rekompensaty za ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach na stanowisku wulkanizatora wytłaczającego uszczelki z gumy przy pomocy pras do tego przeznaczonych, podnosząc, że nie powinien ponosić ujemnych konsekwencji wadliwie wystawionego świadectwa pracy w szczególnych warunkach, tym bardziej, że nie ma możliwości zmiany dokumentu, bo zakład uległ likwidacji

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. wniósł o oddalenie odwołania

Sąd ustalił, i zaważył co następuje

S. W. urodził się w dniu (...)

Od 14.04.1980 r. podjął pracę w (...) Spółdzielni Pracy (...) w K. na stanowisku wulkanizatora. Zajmował się wytłaczaniem uszczelek z gumy przy pomocy odpowiednich pras hydraulicznych. W angażach płacowych posługiwano się zamiennie określeniami: wulkanizator albo operator pras. I tak w angażu płacowym z 09.09.1980r. mowa była o stawce wynagrodzenia na stanowisku operator pras, w kolejnych angażach płacowych mowa również o takim stanowisku z doprecyzowaniem, że chodzi o zatrudnienie w Zakładzie (...). Z kolei angaż z 14.01.1985r. skierowany był do odwołującego się jako wulkanizatora w Wydziale (...).

W zakładzie tym S. W. pracował w dwóch okresach:

od 14.04.1980 r. do 24.04.1985 r. oraz od 06.11.1985 r. do 31.07.1996 r.

W świadectwie pracy w szczególnych warunkach bez daty (w aktach ZUS) pracodawca cały okres zatrudnienia zakwalifikował jako pracę wykonywaną w szczególnych warunkach, z tym, że na stanowisku wulkanizatora od 14.04.1980 r. do 24.04.1985 r. i od 26.05.1986 r. do 31.07.1996 r., a w okresie od 6.11.1985r. do 25.05.1986r. na stanowisku robotnika transportowego. W dokumencie tym co do stanowiska wulkanizatora wskazano, że jest to praca o jakiej mowa w wykazie A dział IV poz. 21 pkt 5 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 dom uchwały nr 80 Zarządu Centralnego Związku (...) z 30.06.1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w jednostkach organizacyjnych spółdzielczości pracy. Natomiast co do pracy robotnika transportowego w świadectwie bez daty podano, że praca ta wymieniona jest w wykazie A dział IV poz.21 pkt 27 wykazu.

(...) był zakładem funkcjonującym w ramach spółdzielni pracy. Była to spółdzielnia wielobranżowa. W jej ramach istniał zakład produkujący gumowe uszczelki. Proces produkcji wymagał poddania gumy obróbce w wysokiej temperaturze i następnie wulkanizacji, co odbywało się z użyciem pras hydraulicznych. Produkcja zajmowała jedną, odrębną halę, na której panował warunki szkodliwe dla zdrowia z powodu uwalniających się oparów chemicznych, dymu i hałasu. Wszyscy pracujący w tej hali byli narażenia na takie same szkodliwe czynniki chemiczne i wszyscy byli zatrudnieni w szczególnych warunkach.

Odwołujący się po pierwszym okresie zatrudnienia trwającym od 14.04.1980r. do 24.04.1985 r. zwolnił się z zamiarem przeprowadzki, która jednak nie doszła do skutku. Gdy zadeklarował powrót do zakładu jego stanowisko pracy było zajęte więc zatrudniono go od 6.11.1985r. jako robotnika transportowego. Nadal pracował na tej samej hali produkcyjnej, w rażeniu na takie same warunki pracy przy przetwórstwie gumy. Zajmował się dostarczaniem pracownikom produkcyjnym wszystkich potrzebnych im materiałów (przeniósł je ręcznie) .

Po kilku miesiącach, od 26.05.1986r. powrócił do poprzednio wykonywanej pracy wulkanizatora –operatora pras i wykonywał ją do końca pracy w tym zakładzie, do 31.07.1996r. ( dowód akta osobowe i zeznania S. W. [00:03-)):00:13] nagrania rozprawy z 08.01.2025r.)

Zgodnie z definicją ustawową z art. 2 pkt. 5 ustawy z dnia 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. 2023 poz.164) rekompensata jest odszkodowaniem za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.

Przesłanki przedmiotowego świadczenia są sprecyzowane w art. 21, art. 22 i art. 23 ust. 2 ustawy pomostowej.

Zgodnie z powołanymi przepisami rekompensata przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31.12.1948 r., który ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat do dnia 31 grudnia 2008r. Jednocześnie ust. 2 art. 21 precyzuje przesłankę negatywną, stanowiąc, iż rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Rekompensata nie jest samodzielnym dodatkiem do emerytur z racji wykonywania pracy w szczególnych warunkach, nie przysługuje za wykonywanie takiej pracy przez 15 lat, tylko za brak możliwości uzyskania emerytury wcześniejszej z tytułu co najmniej 15 letniego wykonywania pracy w szczególnych warunkach dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.

W niniejszej prawie organ rentowy nie uwzględniał roszczenia o rekompensatę z uwagi na wady formalne świadectw pracy w szczególnych warunkach.

Z zasady okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, ale w razie braku możliwości uzyskania dokumentu od zakładu pracy możliwe jest wykazywanie pracy w szczególnych warunkach wszelkimi innymi dowodami. Spór o zakwalifikowanie pracy do wykonywanej w szczególnych warunkach odbywa się w trybie ustalenia prawa do świadczenia przed sądem w ramach odwołania od decyzji organu rentowego. Utrwalone jest już w orzecznictwie, że o zakwalifikowaniu pracy na danym stanowisku do pracy w szczególnych warunkach decyduje nie tyle nazwa stanowiska, co rzeczywisty charakter pracy.

Definicję ustawową „pracy w szczególnych warunkach” zawiera art.32 ust 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Stanowisko wskazane w świadectwie pracy w szczególnych warunkach z odwołaniem do przepisów resortowych odpowiada pracy przy produkcji i przetwórstwie wyrobów gumowych, co ujęte jest w przepisach ogólnych –rozporządzeniu Rady Ministrów z 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz.43 ze zmianami) w dziale XIV poz. 21 wykazu A stanowiącego załącznik do przytoczonego wyżej rozporządzenia. W przepisach branżowych wymienione jest zarówno stanowisko wulkanizatora, operatora pras jak i robotnika transportowego

W sumie w okresach wskazanych w świadectwach pracy z 26.04.1985r. i z 31.07.1996r. czyli w okresach od 14.04.1980 r. do 24.04.1985 r. i 06.11.1985 r. do 31.07.1996 r. odwołujący się S. W. pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach przez okres ponad 15 lat. (15 lat 9 miesięcy i 5 dni)

W tym stanie rzeczy uznać należy, że skoro odwołujący się wykazał ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a nie uzyskał prawa do emerytury wcześniejszej ani pomostowej, to nabył prawo do rekompensaty przy przyznanej mu emeryturze od daty nabycia prawa do tego świadczenia, czyli od (...).

Zaskarżona decyzja podlegała więc zmianie i zgodnie z art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. orzeczono jak w wyroku.

Sędzia Ewa Nowakowska