Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Kaliszu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 lutego 2025 r.

Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Stanisław Pilarczyk

Protokolant: st.sekr.sądowy Anna Sobańska

po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2025 r. w Kaliszu

odwołania J. G.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.

z dnia 1 października 2024 r. Nr (...)

w sprawie J. G.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.

o ustalenie kapitału początkowego

Zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w O., z dnia 1 października 2024 r., znak (...), w ten sposób, że ustala, iż J. G. ma prawo do uwzględnienia przy ustalaniu wysokości kapitału początkowego okresu składkowego z tytułu zatrudnienia od dnia 1 września 1985 roku do dnia 31 sierpnia 1986 roku w pełnym wymiarze czasu pracy w Szkole Podstawowej Nr (...) w O.

Sędzia Stanisław Pilarczyk

VU 1142/24

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 1 października 2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w O., ustalił wysokość kapitału początkowego odwołującej J. G., który na dzień 1 stycznia 1999 roku wyniósł 45 079,21 złotych. Do ustalenia wartości kapitału początkowego Zakład nie uwzględnił odwołującej okresu od pracy od dnia 1 września 1985 roku do dnia 31 sierpna1986 roku., gdyż odwołująca nie przedłożyła świadectwa pracy za ten okres.

W odwołaniu od decyzji organu rentowego J. G. wniósł o jej zmianę poprzez uwzględnienie do kapitału początkowego zatrudnienia od 1 września 1985 roku do 31 sierpnia 1986 roku.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

J. G. urodziła się (...). W czerwcu 1985 roku odwołująca ukończyła (...) w O.

W dniu 14 sierpnia 1985 roku odwołująca J. G. (nazwisko panieńskie S.) zawarła z Szkołą podstawową Nr (...) w O.. umowę o pracę na czas określony od dnia 1 września 1985 roku do dnia 31 sierpnia 1986 roku w pełnym wymiarze czasu pracy jako nauczycielka za wynagrodzeniem w wysokości 8 750 zł.

(dowód: umowa o pracę k. 10. akt sądowych)

Odwołująca w okresie od dnia 1 września 1985 roku do dnia 31 sierpnia 1986 roku, zgodnie z zawartą umową o pracę pracowała w pełnym wymiarze czasu pracy jako nauczycielka nauczania początkowego prowadząc III klasę szkoły podstawowej. Pracodawca wydał jej w dniu 15 października 1985 roku legitymację dla pracowników państwowych, zaznaczając, iż jest ona pracownikiem szkoły podstawowej Nr (...) w O. W dniu 27 czerwca 1986 roku odwołująca, jako wychowawca klasy, wystawiła uczniowi P. W. świadectwo szkolne.

(dowód: Kserokopia legitymacji pracowniczej – k. 24 akt sądowych, kserokopia świadectwa szkolnego P. W. – k. 23 akt sądowych)

Odwołująca pracując od dnia 1 września 1985 roku do dnia 31 sierpnia 1986 roku, jako nauczycielka w szkole podstawowej w Nr 10, pracowała między innymi z innymi nauczycielkami tej szkoły A. F. i K. D..

(dowód: zeznania świadka A. F. z 11 lutego 2025 roku [00:17:59][00:25;23], zeznania świadka K. D. z 11 lutego 2025 roku [00:26:32][00:32:55] , zeznania odwołującej K. G. z 11 lutego 2025 roku [00:01:37][00:14:56])

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych odwodów. Sąd uznał za w pełni wiarygodne dokumenty zgromadzone w aktach sprawy oraz w aktach organu rentowego. Przedmiotowe dokumenty zostały bowiem sporządzone przez osoby do tego powołane w ramach przysługujących im kompetencji oraz w przewidzianej prawem formie. Ponadto ich treść i forma nie były kwestionowane przez żadną ze stron procesu, a zatem i Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu. Za wiarygodne Sąd uznał też dowody z zeznań świadków A. F. i K. D. które w spornym okresie pracowały z odwołującą w Szkole Podstawowej Nr. (...) w O. oraz samej ubezpieczonej uwzględniając, iż korespondują one z zachowaną dokumentacją pracowniczą odwołującej ze spornego okresu, zaś sami świadkowie pracowali razem z odwołującą w tej samej szkole a przez to mogli potwierdzić fakt pozostawania przez odwołującą w stosunku pracy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 2024.1631 t.j. – dalej ustawa) dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku, którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy. Kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 dla osób w wieku 62 lat (art. 173 ust. 2). Wartość kapitału początkowego ustala się na dzień wejścia w życie ustawy, tj. na dzień 1 stycznia 1999 roku (ust. 3).

Kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12 (art. 174 ust. 1 ww. ustawy).

Jak stanowi art. 174 ust. 2 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:

1.  okresy składkowe, o których mowa w art. 6,

2.  okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5,

3.  okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-4 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2.

W myśl ust. 3 ww. przepisu podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się przed dniem 1 stycznia 1999 roku.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym złożono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176.

Zgodnie z ust. 4 i ust. 5 art. 15 ustawy w celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty:

1.  oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3,

2.  w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych,

3.  oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia, ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu,

4.  oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty oraz mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19, przy czym wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie może być wyższy niż 250%.

Natomiast w myśl art. 16 ustawy przy ustalaniu kolejnych 10 lat kalendarzowych, o których mowa w art. 15 ust. 1 i 2, przyjmuje się lata kalendarzowe następujące bezpośrednio po sobie, chociażby ubezpieczony w niektórych z tych lat przez okres roku lub w okresie krótszym niż rok nie pozostawał w ubezpieczeniu.

W związku z treścią zacytowanych przepisów można stwierdzić, że kwota kapitału początkowego zależy od długości udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych przebytych przed 1 stycznia 1999 rokiem, podstawy wymiaru oraz współczynnika proporcjonalnego do wieku ubezpieczonego, który służy do obliczenia tzw. części socjalnej. Odwołująca zakwestionowała nieuwzględnienie jako okresów składkowych jej zatrudnienia w Szkole Podstawowej Nr.(...) w O. od 1 września 1985 roku do 31 sierpnia 1986 roku. Wspomniane w powołanym przepisie art. 174 ust. 2 pkt 1 ustawy okresy składkowe, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 to okresy ubezpieczenia. Stosownie do art. art. 6 ust. 1 ustawy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami.

W judykaturze sądów powszechnych i Sądu Najwyższego utrwalona jest wykładnia, że przy ustalaniu prawa do emerytury uwzględnia się okresy zatrudnienia jako okresy ubezpieczenia (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach), bez względu na to, czy pracodawca opłacił należne składki. Niewypełnienie obowiązku składkowego przez pracodawcę (płatnika) nie wyklucza jednak zaliczenia okresu pracy jako okresu ubezpieczenia do emerytury. Istotne jest to, czy został zrealizowany tytułu ubezpieczenia. Nieuregulowanie w tym czasie składek nie znosi samego tytułu ubezpieczenia. Jest to okres składkowy, który może być nazwany „ułomnym okresem składkowym”, ale tylko dlatego, że obowiązek składkowy nie został wykonany. Obowiązek zapłacenia składek nie ciążył jednak na pracowniku. Jego niewykonanie nie jest podstawą do odmowy zaliczenia okresu pracy jako okresu ubezpieczenia do prawa do emerytury (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2018 roku, II UK 363/17, OSNP 2019/5/67, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2017 roku, III UK 84/16, Lex nr 2278301, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2016 roku II UK 194/15 Lex nr 2048969).

Zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości Sądu potwierdza, iż odwołująca od dnia 1 września 1985 roku do dni 31 sierpnia 1986 roku pracowała jako nauczycielka w Szkole Podstawowej w Nr (...) w O. Okoliczność ta wynika przede wszystkim zarówno z dowodów z dokumentów w postaci umowy o pracę i legitymacji pracowniczej odwołującej, co do autentyczności których brak było umotywowanych zarzutów, jak i wskazanych wyżej zeznań świadków i samej odwołującego się.

Mając na uwadze powyższe unormowania, stosownie do art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zaskarżona decyzja podlegała zmianie w zakresie dotyczącym uwzględnienia jako okresu składkowego okresu zatrudnienia J. G. w Szkole Podstawowej Nr (...) w O. od dnia 1 września 1985 roku do dnia 31 sierpnia 1986 roku przy ustalaniu kapitału początkowego.

Sędzia Stanisław Pilarczyk